Ekonomi ve finans dünyasında yaşanan değişimler, iş dünyasını yeni stratejiler geliştirmeye zorluyor. MÜSİAD Antalya Başkan Yardımcısı ve Mali Müşavir Süleyman Bilkay ile Türkiye’deki işletmelerin sürdürülebilir büyüme için izlemesi gereken yolları, vergi sistemindeki reform ihtiyacını ve MÜSİAD’ın iş dünyasına sunduğu destekleri konuştuk.
Öncelikle sizi tanıyabilir miyiz? Mali müşavirlik kariyeriniz ve MÜSİAD ’daki göreviniz hakkında bilgi verebilir misiniz?1979 yılında Antalya’da doğdum ve Antalya’da büyüdüm. Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesi’nden mezunum. Evli ve iki çocuk babasıyım.Uzun yıllar özel sektörde çalıştım. En son müdürlük pozisyonunda görev yaptığım büyük bir şirketler grubundan ayrıldıktan sonra müşavirlik ofisimi açtım. Şu an ekip arkadaşlarımla birlikte muhasebe sistemleri ve raporlamaları, vergi kanunları, iş kanunu, Türk Ticaret Kanunu ve uygulamaları hakkında hizmet vermeye devam ediyorum.Mesleki olarak ASMO’da geçmiş yıllarda farklı komisyonlarda görev alarak mesleki çalışmalara katkıda bulundum.2005 yılında MÜSİAD Gençlik Kurulu’na üye olarak katıldım. 2011 yılında ana kademe üyesi olarak devam ettim ve farklı kurul ve komisyonlarda birçok başarılı projeye imza attık.Son olarak, 2025 yılı Ocak ayında gerçekleşen genel kurulda yeniden görev almak nasip oldu. Teşkilat ve üye ilişkilerinden sorumlu başkan yardımcısı ve başkan vekili olarak görevime devam etmekteyim.MÜSİAD’ın ekonomiyle ilgili yürüttüğü projeler hakkında bilgi verebilir misiniz? Türkiye’deki iş dünyasını desteklemek için hangi çalışmalar yapılıyor?Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD), Türkiye ekonomisinin gelişimine katkı sağlamak ve iş dünyasını desteklemek amacıyla çeşitli projeler ve çalışmalar yürütmektedir. Bu projeler, üretim ve yatırımın teşviki, uluslararası iş birliklerinin güçlendirilmesi, genç girişimciliğin desteklenmesi ve ekonomik güvenliğin sağlanması gibi alanlarda yoğunlaşmaktadır.MÜSİAD, Anadolu Üretim ve Yatırım Hareketi kapsamında üyelerinin Türkiye genelinde yaptığı yatırımlarla yeni istihdam oluşturmayı hedeflemiştir. Bu girişim, ülkenin dört bir yanında üretim ve istihdamı artırmayı amaçlamaktadır. MÜSİAD, Ekonomi Diplomasisi programlarıyla uluslararası iş birliklerini güçlendirmektedir. Örneğin, Gaziantep‘de programda Suriye iş insanlarıyla bir araya getirilerek ticari ilişkilerin geliştirilmesi hedeflenmiştir.Genç MÜSİAD, genç girişimciliği teşvik etmek ve Türkiye’nin rekabet gücünü artırmak için projeler yürütmektedir. Bu projeler, gençlere çok yönlü bir bakış açısı kazandırmayı ve ekonomik kültürün dönüşümünü desteklemeyi amaçlamaktadır. MÜSİAD’ın uluslararası ticaret ve ekonomi birlikleriyle entegrasyonu sağlayarak, politikaların güncellenmesi ve yeni şartlara uyum konusunda çalışmalar yapmaktadır. Bu sayede, ticaretin güvenliği ve sürdürülebilirliği desteklenmektedir.MÜSİAD EXPO, iş dünyasının önemli etkinlikleri arasında yer almakta ve büyük bir iş hacmi hedeflemektedir. Bu fuar, yerli ve yabancı iş insanlarını bir araya getirerek yeni iş fırsatları oluşturmayı amaçlamaktadır. Bu projeler ve çalışmalar, MÜSİAD’ın Türkiye’deki iş dünyasını desteklemek ve ülke ekonomisinin sürdürülebilir büyümesine katkı sağlamak için attığı önemli adımlardan bazılarıdır.
Üyelerin ekonomik büyümesine katkı sağlayan işbirlikleri ve destek mekanizmaları neler? MÜSİAD, üyelerine finansal sürdürülebilirlik konusunda nasıl bir yol haritası sunuyor?MÜSİAD, üyelerinin ekonomik büyümesini desteklemek için finansal, ticari ve stratejik işbirlikleri ile çeşitli destek mekanizmaları sunmaktadır. Bu mekanizmalar, yatırım finansmanı, ihracat teşvikleri, dijitalleşme destekleri ve network fırsatları gibi geniş bir yelpazeye yayılmaktadır.KOSGEB, TÜBİTAK ve Kalkınma Ajansları ile işbirliği yaparak KOBİ’lere finansal teşvikler sunuyor.Vakıf Katılım, Kuveyt Türk, Ziraat Katılım ve diğer finans kuruluşlarıyla anlaşmalar yaparak finansal çözümler sağlıyor.Girişimcilere özel fonlar ve teşvikler ile yeni iş kurma süreçlerini destekliyor.Eximbank destekleri ve devlet teşvikleri hakkında bilgilendirme ve yönlendirme yapıyor.Uluslararası pazarlarda yatırım yapmak isteyen üyeler için finansal çözümler sunuyor.MÜSİAD EXPO ve Uluslararası İş Forumu (IBF) gibi etkinliklerle üyelerini dünya çapında yatırımcılar ve iş insanlarıyla buluşturuyor.84 ülkede 99 farklı noktada temsilcilikleri ile küresel pazar fırsatları sunuyor.MÜSİAD Sektör Kurulları aracılığıyla aynı alandaki firmaları bir araya getirerek ortak projeler oluşturulmasını sağlıyor.Stratejik işbirlikleri ile tedarik zincirini güçlendirerek, üyeler arası ticareti teşvik ediyor.Dijital Dönüşüm Kurulu ile üyelerin teknolojiye adapte olmasını sağlıyor.E-ticaret, yapay zeka ve blokzincir alanlarında eğitim ve destekler veriyor.Finansal okuryazarlık ve mali yönetim eğitimleri sunarak işletmelerin sürdürülebilir büyümesini sağlıyor.Risk yönetimi ve yatırım stratejileri konusunda eğitim ve danışmanlık hizmetleri veriyor.İşletmelerin uzun vadeli büyüme stratejileri geliştirmelerine yardımcı oluyor.Geleceğin sektörlerine yönelik yatırım fırsatlarını tanıtıyor.İhracat yapmak isteyen firmalara özel danışmanlık hizmetleri sunuyor.Lojistik, tedarik zinciri ve global pazarlara giriş stratejileri geliştiriyor.MÜSİAD, finansal teşvikler, ihracat destekleri, dijital dönüşüm ve küresel işbirlikleri ile üyelerinin ekonomik büyümesini desteklemektedir. Küresel rekabette güç kazanmak isteyen firmalar için stratejik bir platform sağlayarak sürdürülebilir kalkınmaya katkı sunmaktadır.
Son dönemde uygulamaya konulan finansal düzenlemeler hakkında ne düşünüyorsunuz? Bu düzenlemeler işletmeleri ve bireyleri nasıl etkiliyor?Son dönemde Türkiye’de uygulamaya konulan finansal düzenlemeler, hem işletmeler hem de bireyler üzerinde önemli etkiler oluşturmaktadır. Bu düzenlemeler, ekonomik istikrarı sağlama, enflasyonla mücadele ve vergi tabanını genişletme gibi amaçlarla hayata geçirilmiştir.Büyük ölçekli şirketler ve çok uluslu işletmeler için %15’lik asgari kurumlar vergisi uygulaması getirilmiştir. Bu adım, vergi tabanını genişletmeyi ve kayıt dışı ekonomiyi azaltmayı hedeflemektedir. Faiz oranlarının artırılması ve kredi erişiminin kısıtlanması gibi politikalar, işletmelerin finansmana erişimini zorlaştırmış ve büyüme hızlarını etkilemiştir. Özellikle ihracatçılar, döviz kuru nedeniyle rekabet güçlerinin azaldığını belirtmektedir. Faiz oranlarının artırılması ve sıkı para politikaları, enflasyonun kontrol altına alınmasına katkı sağlamaktadır. Bu durum, bireylerin satın alma gücünün korunmasına yardımcı olabilir.Vergi tabanının genişletilmesi ve kayıt dışı ekonominin azaltılması yönündeki adımlar, kamu hizmetlerinin finansmanına katkı sağlayarak bireylerin yaşam kalitesini artırabilir.Son dönemde uygulanan finansal düzenlemeler, ekonomik istikrarı sağlama ve enflasyonla mücadele gibi hedeflere yöneliktir. Ancak, işletmelerin finansmana erişimi ve rekabet gücü üzerindeki olumsuz etkiler göz önünde bulundurulmalıdır. Bireyler açısından ise enflasyonun kontrol altına alınması ve kamu hizmetlerinin iyileştirilmesi gibi olumlu etkiler beklenmektedir.UTTS zorunluluğu gibi yeni sistemler, iş dünyasında nasıl bir dönüşüm yaratıyor? İşletmelerin bu tür sistemlere uyum sağlaması için nasıl bir yol haritası izlemeleri gerekir?Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi (UTTS) gibi yeni sistemler, özellikle lojistik, ulaşım ve taşımacılık sektörlerinde önemli bir dönüşüm oluşturmaktadır. Bu tür dijital ve entegrasyon gerektiren sistemler, iş dünyasında çeşitli avantajlar sunarken, aynı zamanda işletmelerin uyum sağlaması için belirli zorluklar da doğurur.UTTS, taşıtların yolculuk süreçlerini izleyebilme imkanı sağlar, bu da taşımacılık ve lojistik alanında zaman yönetimi ve kaynak kullanımı açısından verimliliği artırır.Vergi penceresinden baktığımızda, işletmelerin akaryakıt giderlerini raporlama ile ilgili daha etkili olacağıdır. İşletmeler, dijitalleşme sayesinde taşıt ve lojistik operasyonlarını otomatik hale getirebilir. Bu, iş gücü maliyetlerini düşürür ve operasyonel hataları minimize eder.Ayrıca, veri toplama ve analiz süreçlerinin iyileştirilmesi, karar alma süreçlerine hız ve doğruluk kazandırır.UTTS gibi sistemler, yasal düzenlemelere uyum konusunda işletmelere yardımcı olur. Türkiye’de bu tür sistemler, trafik düzenlemeleri, vergi uyumu ve çevre politikaları gibi alanlarda gereklidir.Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi gibi yeni dijital sistemler, işletmelerin daha verimli, güvenli ve yasal uyumlu çalışmasına katkı sağlar. Ancak, işletmelerin bu tür sistemlere uyum sağlaması için altyapı yatırımları, eğitim, sistemin entegrasyonu ve sürekli iyileştirme gibi adımları içeren bir yol haritası izlemesi gerekmektedir. Bu dönüşüm, işletmelerin rekabet avantajı kazanmasına ve operasyonel süreçlerini optimize etmelerine yardımcı olacaktır.
Vergi sisteminde yapılması gereken reformlar konusunda önerileriniz var mı? İşletmeler üzerindeki vergi yükünü dengelemek için ne tür adımlar atılmalı?Dolaylı Vergilerin Azaltılması, Doğrudan Vergilerin Artırılması;Türkiye’de vergi gelirlerinin büyük bölümü KDV ve ÖTV gibi dolaylı vergilerden sağlanıyor. Bu da düşük gelir grupları ve küçük işletmeler üzerinde orantısız bir yük oluşturuyor.Gelir ve kurumlar vergisi gibi doğrudan vergilerin artırılması, dolaylı vergilerin azaltılması daha adil bir sistem oluşturabilir.Küçük ve orta ölçekli işletmelere yönelik vergi indirimi ve geçici muafiyetler sağlanmalı.Yeni kurulan start-up’lara ve Ar-Ge yapan firmalara ilk yıllarında vergi avantajları sunulmalı.Kurumlar Vergisi;Büyük ölçekli ve yüksek kârlı şirketler için daha yüksek vergi oranları, küçük işletmeler için daha düşük oranlar uygulanmalı.Bölgesel teşvikler ile belirli sektörlerde faaliyet gösteren işletmelere özel avantajlar sağlanabilir.Gelir Vergisi;Mevcut gelir vergisi dilimleri enflasyona göre güncellenmeli ve orta gelir grupları üzerindeki yük hafifletilmeli.Çalışanların vergi yükünü azaltmak için gelir vergisi oranları kademeli olarak düşürülebilir.Dijital Ekonomi ve Vergi; E-ticaret, dijital hizmetler ve kripto varlıklar için şeffaf ve uygulanabilir vergilendirme kuralları belirlenmeli.Büyük teknoloji şirketlerinin Türkiye’de elde ettiği gelirlerden uygun bir vergi oranı alınmalı.Kayıt Dışı; E-fatura ve e-defter gibi sistemlerin kapsamı genişletilmeli, tüm işletmeler dijital beyanname sistemine dahil edilmeli.Vergi denetiminde yapay zeka ve veri analitiği kullanılarak kaçakçılık ve haksız vergi avantajları önlenmeli.Dijitalleşme artırılarak kayıt dışı ekonomi minimize edilmeli.Teşvik;İhracat yapan şirketler için vergi indirimleri artırılmalı, özellikle yeni pazarlara açılan firmalar desteklenmeli.Yeşil enerji ve sürdürülebilir projeler için vergi avantajları sağlanarak bu alanlardaki yatırımlar teşvik edilmeli.Teknoloji ve inovasyon yatırımları yapan şirketler için Ar-Ge harcamalarının vergiden düşülmesi teşvik edilmeli.Patent ve fikri mülkiyet gelirleri için vergi oranları düşürülerek Türkiye’nin teknoloji üretimi artırılmalı.Vergi oranları dengelenerek KOBİ’ler ve girişimciler desteklenmeli.Bölgesel ve sektörel teşviklerle ekonomik büyüme sürdürülebilir hale getirilmeli.Bu reformlarla Türkiye’de işletmelerin üzerindeki vergi yükü azaltılabilir ve daha rekabetçi bir ekonomik yapı oluşturulabilir.
MÜSİAD’ın ulusal ve uluslararası işbirlikleri hakkında bilgi verebilir misiniz? Üyelerin yurt içi ve yurt dışındaki ticari faaliyetlerini güçlendirmek için hangi destekler sağlanıyor?Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD), Türkiye’nin önde gelen iş dünyası derneklerinden biri olarak ulusal ve uluslararası işbirliklerini geliştirmeye yönelik birçok faaliyet yürütmektedir.Ulusal İşbirlikleri ve Destekler;T.C. Ticaret Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, KOSGEB ve TÜBİTAK gibi devlet kurumlarıyla işbirliği yaparak KOBİ’lere ve girişimcilere destek sağlıyor.Dünyada 183 noktadaki şube ve temsilcilikleri ile iş dünyasını güçlendiriyor.Sektör Kurulları ve İş Geliştirme Programları ile farklı sektörlerde faaliyet gösteren üyeler arasında işbirliklerini teşvik ediyor.MÜSİAD EXPO, Uluslararası İş Forumu (IBF) ve Ticaret Heyetleri ile yerel firmaların küresel pazarlara açılmasına destek oluyor.Uluslararası İşbirlikleri ve Destekler;84 ülkede 99 temsilciliği bulunan MÜSİAD, üyelerinin yeni pazarlara açılmasını sağlıyor.Yurtdışı Ticaret Ofisleri ile ihracatçılara danışmanlık ve network imkânı sunuyor.İkili Ticaret Anlaşmaları ve B2B Görüşmeleri düzenleyerek Türk iş dünyasını küresel yatırımcılarla buluşturuyor.Afrika, Orta Doğu, Asya ve Avrupa’da ticaret köprüleri kurarak Türk şirketlerinin bu pazarlarda güçlenmesini sağlıyor.MÜSİAD Üyeleri İçin Sağlanan Destekler;Üyelerin yurtdışına açılmasını kolaylaştırmak için ticari heyetler ve fuarlar düzenleniyor.Devlet teşvikleri, finansal destek programları ve yatırım fırsatları hakkında bilgilendirme yapılıyor.Üyelerin teknolojiye uyum sağlaması için dijitalleşme ve Ar-Ge konularında eğitimler düzenleniyor.Yeni yatırım fırsatlarını belirlemek için sektör analizleri ve küresel pazar raporları sunuluyor.İş dünyasında güvenilir bağlantılar kurmaları için ulusal ve uluslararası etkinlikler organize ediliyor.MÜSİAD, üyelerinin hem yurt içinde hem de yurt dışında büyümesini destekleyen bir ekosistem sunarak Türkiye’nin ekonomik kalkınmasına katkı sağlamayı amaçlıyor. Özellikle ihracat yapan firmalar ve küresel pazarlara açılmak isteyen girişimciler için önemli bir platform sunuyor.
2025 yılı ve sonrası için finansal öngörüleriniz neler? İşletmeler ve yatırımcılar önümüzdeki dönemde nasıl bir strateji izlemeli?2025 ve sonrası için finansal öngörüler, küresel ve yerel ekonomik dinamiklere bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Ancak, mevcut trendler ve ekonomik göstergeler dikkate alındığında bazı temel beklentiler öne çıkıyor:Enflasyon ve Faiz;Merkez bankaları, enflasyonu kontrol altına almak için faiz politikalarını dengeleyecek.Türkiye’de faiz oranlarının kademeli olarak düşmesi beklenebilir, ancak enflasyon yüksek seyrederse sıkı para politikası devam edebilir.Küresel piyasalarda ABD Merkez Bankası (FED) ve Avrupa Merkez Bankası (ECB) faiz indirimleri konusunda temkinli hareket edebilir.Strateji-invest;Dijitalleşme ve yapay zeka (AI) yatırımları işletmeler için kaçınılmaz hale gelecek.Kripto varlıklar ve dijital merkez bankası paraları (CBDC) finans dünyasında daha önemli hale gelecek.Türkiye, lojistik avantajları nedeniyle Avrupa için üretim merkezi olma fırsatı yakalayabilir.E-ticaret ve dijital ödeme sistemleri büyümeye devam edecek.Yapay zeka, bulut tabanlı muhasebe ve e-ticaret çözümlerine yatırım değerlendirilebilir. Enflasyonist ortamda kârlılığı korumak için otomasyon ve yapay zeka destekli finans yönetimi uygulanabilir.Teknoloji, yapay zeka ve yenilenebilir enerji sektörleri büyümeye devam edebilir.Bankacılık ve finans sektörü, faiz politikalarına bağlı olarak dalgalı bir seyir izleyebilir.Enflasyona karşı korunma aracı olarak belirli bölgelerde konut ve ticari gayrimenkuller değer kazanabilir.Altın, küresel belirsizlikler ve merkez bankası politikalarına bağlı olarak güvenli liman olmaya devam edecek.2025 ve sonrası için finansal strateji oluştururken dijitalleşme, sürdürülebilirlik ve risk yönetimi kritik olacak. İşletmeler ve yatırımcılar esnek ve uyarlayıcı stratejiler geliştirerek değişen piyasa koşullarına hızlı uyum sağlamalı.Dijitalleşme ve muhasebe süreçleri açısından Türkiye’de nasıl bir dönüşüm yaşanıyor? Dijital finansal yönetimin avantajları ve zorlukları nelerdir?Şirketler için kağıt fatura yerine e-fatura ve e-arşiv kullanımı yaygınlaşıyor.E-Defter uygulaması, muhasebe kayıtlarını dijitalleştirerek denetimi kolaylaştırıyor.Dijital bankalar ve ödeme sistemleri yaygınlaşıyor.KOBİ’ler için finans yönetimini kolaylaştıran bulut tabanlı muhasebe yazılımları artıyor.Vergi beyannameleri dijital sistemler üzerinden otomatik olarak düzenleniyor.Yapay zeka destekli denetim sistemleri ile vergi kaçakçılığı ve hatalar tespit ediliyor.Avantajlar;Otomatik muhasebe işlemleri ile iş gücünden tasarruf edilir.Manuel hatalar azalır, veriler daha güvenilir olur.Vergi ve mevzuata uyum kolaylaşır, denetim süreçleri hızlanır.Bulut tabanlı sistemlerle her yerden finansal işlemler yapılabilir.Büyük veri analizleri ile şirketler daha doğru kararlar alabilir.Zorluklar;Veri hırsızlığı ve siber saldırılara karşı önlem almak gerekiyor.Küçük işletmeler için dijital dönüşüm maliyetli olabilir.Muhasebe çalışanlarının yeni sistemlere uyumu zaman alabilir.Hızla değişen mevzuatlara ayak uydurmak gerekiyor.Türkiye’de dijitalleşme süreci hızla ilerlerken, şirketlerin bu dönüşüme uyum sağlaması uzun vadede rekabet avantajı oluşturacaktır. Özellikle KOBİ’ler için uygun çözümler üretilmesi, dijital muhasebe ve finans yönetiminin yaygınlaşmasını hızlandıracaktır.
İş dünyasında sürdürülebilir büyüme için nelere dikkat edilmesi gerektiğini düşünüyorsunuz?Finans;Gelir-gider dengesini korumak, Borç ve sermaye yönetimini iyi yapmak, Krizlere karşı finansal rezerv oluşturmak,Müşteri ve Marka;Müşteri ihtiyaçlarını anlamak ve buna uygun ürün/hizmet sunmakMüşteri memnuniyetini artırmak ve sadakat oluşturmakMarka değerini güçlendirmekTopluma ve çalışanlara katkı sağlamakÇalışan memnuniyetini ve bağlılığını artırmakDeğişim, Dijitalleşme, Pazar;Yeni teknolojilere uyum sağlamakSürekli iyileştirme ve Ar-Ge yatırımlarına önem vermekDijital dönüşüm süreçlerini hızlandırmakPazar trendlerini yakından takip etmekRakip analizleri yaparak stratejileri güncellemekEsnek iş modelleriyle değişimlere uyum sağlamak
